U17 Việt Nam: 29 cái tên, một bảng G không dành cho sự lãng mạn

Trong danh sách tập trung của U17 Việt Nam có 29 cái tên. Một đội hình dự vòng chung kết World Cup thường chốt ở khoảng 20 đến 23 người. Khoảng cách sáu tới chín suất ấy không phải chuyện giấy tờ vụn vặt: nó cho biết ban huấn luyện vẫn đang đi tìm đội hình, chứ chưa sở hữu một đội hình đã định.

Tại Trung tâm Đào tạo Bóng đá Trẻ Việt Nam, các buổi tập những ngày qua được mô tả bằng hai tính từ — thoải mái, và chăm chỉ trong từng pha bóng. Không ai trong phòng tập đó bị hỏi câu hỏi duy nhất định đoạt số phận các trận đấu ở sân chơi U17 thế giới: bạn nặng bao nhiêu kilogram, và bạn chạy 30 mét trong bao nhiêu giây. Khi khán đài trống, trận đấu bắt đầu nói tiếng thật của nó.

Kế hoạch chuẩn bị chia thành nhiều chặng. Đội đóng quân tại trung tâm đào tạo trẻ trong nước tới tháng 10, sau đó di chuyển sang Tây Á, rồi vào Qatar. Ba chặng, ba kiểu khí hậu, ba múi giờ. Lộ trình này phục vụ thích nghi khí hậu và hậu cần nhiều hơn là công việc chiến thuật, ít nhất là theo những gì được công bố. HLV Cristiano Roland tiếp tục dẫn dắt, một tín hiệu ổn định không thường thấy ở bóng đá trẻ Việt Nam, nơi các chu kỳ hay bị cắt ngang bởi thay đổi nhân sự. Bộ khung từ AFC U17 Asian Cup hồi tháng 5 được giữ lại: Văn Dương, Chu Ngọc Nguyễn Lực, và nhiều khả năng là thủ môn số một Lý Xuân Hòa. Bảng G của vòng chung kết gồm Mali, Bỉ và New Zealand.

Cần nói thẳng về chất lượng thông tin. Bản tin nguồn không dẫn nguồn cụ thể cho phần lớn dữ kiện, không nêu số liệu chuyên môn, và phần nhận định chủ yếu thuộc về tác giả bài báo. Danh sách triệu tập, tình trạng dẫn dắt của huấn luyện viên và lá thăm bảng đấu cần được đối chiếu lại với các công bố chính thức của AFC, FIFA và VFF trước khi xem là dữ kiện chốt.

Ở cấp U17, khoảng cách lớn nhất giữa Việt Nam với Mali hay Bỉ nằm ở hạng cân và khả năng duy trì cường độ trong 90 phút, chứ không nằm ở kỹ thuật xử lý bóng.

Bóng đá trẻ châu Âu và châu Phi không chơi thứ bóng đá của các giải vô địch quốc gia. Một học viện Bỉ đào tạo cầu thủ theo hệ thống vị trí từ năm 12 tuổi, đến 17 tuổi họ đã chơi hàng trăm trận theo cùng một mô hình. Một lò xuất khẩu của Mali đưa cầu thủ tuổi 17 sang Pháp, Bỉ, Thổ Nhĩ Kỳ mỗi năm, và những cầu thủ đó lớn lên trong các trận đấu mà thể lực là điều kiện tối thiểu để được vào sân. Trẻ Việt Nam học kỹ thuật tốt, xử lý bóng gọn, chuyền một chạm sạch. Nhưng khi trận đấu dồn vào các pha tranh chấp tay đôi ở giữa sân, hoặc khi đội phải chống phản công liên tục trong 20 phút cuối, cơ thể trả lời trước chiến thuật.

Danh sách 29 người là bằng chứng của một cuộc sàng lọc, không phải của một bộ khung đã định. Trong giai đoạn này, suất chính thức chưa được chốt, và câu "nỗ lực trong từng pha bóng để ghi điểm với ban huấn luyện" xác nhận điều đó. Người ngồi dự bị nhìn rõ nhất ai đang diễn — và với 29 cái tên cho khoảng 20 suất, số người ngồi dự bị ở trại tập này đông hơn số người được chọn. Với một đội bóng trẻ, áp lực cạnh tranh nội bộ là động lực; với một đội bóng trẻ sắp đá World Cup, nó cũng là nguồn lo âu.

Điều đáng chú ý hơn cả là quyết định giữ lại bộ khung Asian Cup. Trong giải đấu ngắn ngày, tính liên tục về nhân sự có giá trị thực: những cầu thủ đã chơi với nhau nhiều trận đọc được vị trí của nhau mà không cần ra hiệu, và thời gian chuẩn bị tiết kiệm được là thời gian dành cho thể lực. Nhưng tính liên tục ấy cũng khóa bộ khung vào một mẫu đối thủ duy nhất — các đội châu Á cùng vùng thể trạng. Bỉ và Mali là mẫu đối thủ khác hẳn, và đây là điểm mà một bộ khung ổn định không tự động giải quyết. Một đội hình giữ nguyên có thể thắng lại chính các đối thủ cũ, đồng thời thua theo một cách mới trước các đối thủ mới.

New Zealand là mục tiêu thực tế. Đây là đối thủ mà U17 Việt Nam có thể tranh chấp bóng bổng, kiểm soát nhịp và tạo ra cơ hội từ các pha bóng cố định. Mali và Bỉ là hai trận để đo, không phải hai trận để dọa. Nếu ban huấn luyện xây dựng cách tiếp cận theo hướng đó — chấp nhận nhường thế trận trước hai đối thủ mạnh, dồn toàn lực cho trận còn lại — thì kế hoạch ba chặng tập huấn mới có ý nghĩa thi đấu rõ ràng. Còn nếu đội bước vào cả ba trận với cùng một thái độ, chuyến tập huấn dài ngày chỉ tạo ra sự mệt mỏi được tổ chức tốt.

World Cup U17 là cửa sổ trưng bày hai chiều: nó nâng giá trị cầu thủ, và nó cũng kéo họ ra khỏi đường ống đào tạo trong nước sớm hơn. Văn Dương, Chu Ngọc Nguyễn Lực và Lý Xuân Hòa nằm trong nhóm được chú ý. Một trận đấu tốt trước Bỉ có thể đưa tên một cầu thủ 17 tuổi vào danh sách theo dõi của các học viện ngoài Việt Nam trong vòng vài tuần. Với một nền bóng đá có ngân sách đào tạo còn mỏng, đó vừa là thành tựu vừa là khoản chi phí chưa được hạch toán. Tôi không tin mắt mình, tôi tin những gì mắt không thấy.

Tôi có thể sai ở vài chỗ. Con số 29 có thể là dấu hiệu của chiều sâu thật, chứ không phải sự do dự, và một huấn luyện viên giữ nhiều người tới sát ngày chốt có thể đang xây dựng áp lực tích cực. Bộ khung Asian Cup chỉ là mẫu của một giải đấu, và mẫu một giải đấu là mẫu nhỏ. Đội có thể đã chơi các trận giao hữu kín mà báo chí không được xem, khiến mọi kết luận về thể lực dựa trên buổi tập mở trở thành kết luận rỗng. Và bóng đá trẻ là nơi các khoảng cách thể trạng bị san phẳng nhanh hơn người ta tưởng: một cầu thủ 17 tuổi có thể tăng vài kilogram cơ trong một chu kỳ tập sáu tháng.

Điều tôi chắc chắn hơn là rủi ro kỳ vọng. Cách đặt vấn đề "hành quân tới World Cup" là một phép tu từ của sự nghiêm túc, và nó có tác dụng phụ: nó biến một suất dự giải thành một lời hứa về kết quả. Nếu truyền thông và người hâm mộ xem việc vượt qua vòng bảng là nghĩa vụ, thì chính cách đặt ấy sẽ biến một kết quả bình thường thành một thất bại, và một thất bại bình thường thành một cuộc khủng hoảng.

Trận đấu tôi chờ không phải trận gặp Bỉ. Đó là trận gặp New Zealand. Dự đoán của tôi: U17 Việt Nam lấy điểm trước New Zealand, không lấy điểm trước Bỉ, và cơ hội đi tiếp phụ thuộc vào hiệu số bàn thắng. Đây là dự đoán có thể kiểm chứng sau giải, và tôi sẽ tự kiểm lại. Nhưng phép đo quan trọng hơn nằm ngoài bảng đấu: sau năm năm nữa, bao nhiêu cái tên trong danh sách 29 người này còn đứng ở sân chơi chuyên nghiệp. Đó là chỉ số duy nhất mà một chuyến tập huấn dài ngày có thể thay đổi.